أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
65
تجارب الأمم ( فارسى )
- « در پيش آمدهاى ناگوار ، كاراترين ابزار ، چنگ زدن به شكيبايى و آرميدن در سايه باور است . هر كه در پيكار با دشمن كشته شود اميد دارم كه به خوشنودى يزدان رسد . بهترين كارها گردن نهادن به فرمان يزدان و آرميدن در سايه باور و تن دادن به خواست اوست . از ناگزير كجا توان گريخت كه ما در ميانهء دست جويندهء خويش باشيم . اين جهان راهى است براى رفتن و مردم آن ، جز در جهان ديگر بار نيفكنند و هر چه در آن دارند از آن ديگرى است . پس بهتر آن است كه نوازنده را سپاس گوييم و بدان چه يزدان پسندد تن در دهيم . او بر ما چيره است و گريزى جز به سوى او نداريم . پس همان به كه خويشتن به دو بسپريم . - « اگر پيروزى را از خدا بدانيد ، پيروزى خويش باور بداريد . اگر پندارتان نيك باشد ، به خواست خويش خواهيد رسيد . بدانيد كه شهريارى جز به پايدارى و فرمانبردارى و سركوبى دشمن و بستن رخنهگاهها در مرزها و دادگسترى در ميان مردم و يارى ستمديدگان ، بر پاى نماند . بهبود شما هم به دست خود شماست و درمان بى رنج ، چيزى جز پايدارى [ 16 ] و واداشتن به نيكى و باز داشتن از بدى نيست و هيچ نيرو و توانى جز به خداوند نباشد . - « در كار مردم بنگريد ، كه نان و آبتان از مردم است . در ميان مردم اگر داد بگستريد به آبادانى روى آرند ، و اين ، باج را فزونى بخشد و روزىتان را فراوان كند ، و اگر بر ايشان ستم كنيد از آباد كردن روى بگردانند و بيشتر زمين را بى كار گذارند و اين از باج بكاهد و روزىتان كاستى گيرد . پس با مردم به داد رفتار كنيد . - « در كار رودها و چشمهها ، آن چه هزينهاش بر شهريار باشد پيش از آن كه ويرانتر شود بشتابيد ، و آن چه بر مردم است ، اگر در مانند از باج وام دهيد و در باجگيران از درآمد زمين چندان كه سنگين نباشد : هر سال يك چهارم ، يا يك سوم ، يا نيمى از ايشان بازستانيد تا بر آنان گران نيايد . - « اى موبد موبدان ، سخن و فرمان من اين است ، سخنم را نگاه دار و در كار بستن آن چه امروز شنيدهاى بكوش . اى مردم شنيدهايد ؟ » مردم گفتند : « آرى . » و او را ستودند و بر او آفرين گفتند . سپس فرمود تا خوان بگسترانيدند و خوردنى